Parçacık Kirliliği
Parçacık kirliliği; metal talaşı, kauçuk parçaları, toz, kum veya boya kalıntıları gibi katı maddelerden oluşur . Bu parçacıklar, sistemin içindeki dar kanalları tıkar, orifisleri ve valfleri aşındırır. Parçacık kirliliği aşağıdaki sorunlara yol açabilir:
-
Azalan bileşen ömrü ve sık arıza .
-
Verim kaybı ve üretim hataları .
-
Basınçta dalgalanmalar ve ısınma .
Parçacık kirliliğini önlemek için hidrolik sistemi doldururken temiz bir filtre ünitesi kullanın ve koruyucu kapakları montajdan hemen önce çıkarın . Ayrıca yeni veya tamir edilen devreleri kullanıma almadan önce mutlaka yıkayıp durulamak gerekir.
Su Kirliliği
Su kirliliği, hidroliğin içine su girmesiyle oluşur ve yağın yağlama özelliklerini azaltır. Cylinders Inc’in makalesine göre su kirliliği; korozyona neden olur, yağın film kuvvetini düşürür ve kaviteleşmeyi tetikler. Hidrolik yağda su olduğunu anlamanın en basit yolu, yağın süt gibi bulanık görünmesidir. Su kirliliğini önlemek için rezervuar kapaklarının sıkıca kapalı olduğundan ve yağ soğutucularında kaçak olmadığından emin olun .
Hava Kirliliği (Aerasyon)
Hava kabarcıkları hidrolik akış içinde sürüklendiğinde aerasyon oluşur. Bu durum, pompanın emiş hattından hava girmesiyle veya düşük yağ seviyesi nedeniyle meydana gelir. McPherson Oil sitesindeki bakım rehberi, aerasyonun pompa girişindeki düşük basınçtan kaynaklandığını ve rezervuarda köpüklenme ve küçük girdaplar olarak görülebileceğini belirtir. Düşük yağ seviyesi, emiş hattındaki hava kaçakları, düşük yağ sıcaklığı veya viskoz yağ kullanımı aerasyona neden olabilir. Aerasyon, pompada “mermer gargara sesi” gibi sesler çıkarır . Emiş hattındaki kaçakları tespit etmek için olası kaçak noktalarına yağ sürülerek gürültüdeki değişim gözlenebilir .
Kimyasal Bozulma
Hidrolik yağ zamanla oksidasyona uğrayarak sakız benzeri depozitler ve çamur oluşturabilir . Yüksek sıcaklık, hava ve su varlığı bu bozulmayı hızlandırır. Ayrıca farklı yağ türlerinin karışması kimyasal reaksiyonlara yol açabilir . Oksitlenmiş ve bozulmuş yağ, viskozite artışı ve yapışkan tortularla sonuçlanarak valflerin tıkanmasına ve hareketin yavaşlamasına neden olur . Bu nedenle periyodik yağ analizi yaptırmak ve üretici tavsiyelerine göre yağ değişim aralığını belirlemek önemlidir .
İngrast Kir ve Harici Kirlilik
İngrast kir; sistem montajı veya tamiratı sırasında içeri giren toz, çamur ve kum parçacıklarından oluşur . Bu tür kirlilik, sızdırmazlık hataları ve çatlak hortumlar üzerinden de sisteme girer. Harici kirliliği en aza indirmek için hortum ve bağlantı uçlarını kapaklarla korumak, tamirat yapılan bölgeyi temiz tutmak ve hava filtrelerini düzenli kontrol etmek gerekir .
Kaçaklar, Kaviteleşme ve Gürültü
Hidrolik sistemlerde kaçak hem verim kaybına hem de çevresel problemlere yol açar. McPherson Oil makalesi, hortum ve bağlantıların rutin olarak kontrol edilmesini, aşınmış veya hasarlı parçaların değiştirilmeyip onarılmasını önerir. Eksik yağ, sistemi aşırı ısındırarak verimliliği düşürür . Kaçak miktarının artması, sistemdeki pompayı zorlayarak daha yüksek çalışma basınçlarına ve aşırı ısınmaya neden olabilir.
Kaviteleşme, pompa girişinde sıvının buharlaşması ve daha sonra basınç altında çöken gaz kabarcıklarının metal yüzeylere çarpmasıyla oluşur. Bu olay pompada yüksek frekanslı bir “ince çığlık” sesi veya yüksek bir uğultu olarak duyulur . Kaviteleşmenin temel nedenleri; yağın emiş hattında yeterince doldurulamaması, tıkalı emiş filtresi, yüksek yağ viskozitesi veya düşük sıvı seviyesidir . Sürekli kaviteleşme pompa yüzeylerinde pitting (çukurcuk) oluşturur ve sonuçta pompa ömrünü kısaltır.
Gürültü genellikle kaviteleşme, aerasyon veya aşınmış rulmanlar gibi mekanik sorunlarla ilişkilidir. Gürültünün kaynağını belirlemek için pompa, motor ve valflerin ayrı ayrı dinlenmesi gerekir. Mümkünse emiş hattına vakum göstergesi bağlanarak emiş basıncı ölçülmeli ve üretici değerleriyle karşılaştırılmalıdır .
Aşırı Isınma ve Soğutma Sorunları
Hidrolik yağın ideal çalışma sıcaklığı 43–60 °C (110–140 °F) arasındadır . Sıcaklığın yükselmesi yağın viskozitesini düşürür, yağlama filmi incelir ve bileşenler aşınır. Aşırı ısınmanın başlıca nedenleri şunlardır:
-
Yetersiz soğutma: Yağ soğutucu veya fan kirlenmiş veya arızalı olabilir. Soğutucu devresinde hava birikmesi de soğutma verimini düşürür.
-
Yüksek dönüş hızı ve basınç: Pompa sürekli maksimum debi ve basınçta çalışıyorsa, aşırı güç tüketerek ısı üretir. Sabit deplasmanlı pompalar için relief valfinin doğru ayarlandığından emin olun; relief valfi çok düşük ayarlanırsa pompa gereksiz yere by-pass yaparak ısı üretir .
-
Kaçaklar ve basınç düşümleri: Kaçak akış, enerji kaybı olarak ısıya dönüşür. Hortum ve bağlantı noktalarının sıkı olması, contaların sağlam olması önemlidir.
Sistemde sıcaklık düzenli olarak ölçülmeli, yüksek sıcaklık tespit edildiğinde soğutma sistemi kontrol edilmelidir. Gerekirse yağın viskozitesi uygulamaya uygun başka bir sınıfa (örneğin ISO VG 46 yerine ISO VG 32) düşürülebilir.
Filtre ve Yağ Değişim Periyotları
Vickers kılavuzu, yağ değişim aralıklarının çalışma koşullarına bağlı olarak değiştiğini belirtir ve tek bir sabit süre vermenin zor olduğuna dikkat çeker . Yine de bazı genel prensipler şunlardır:
-
Filtre elemanları: Basınç veya vakum göstergeleri filtrenin tıkandığını gösterdiğinde derhal değiştirilmelidir . Genellikle, filtrenin kirlenme göstergesi kırmızıya döndüğünde yenisi ile değiştirilir.
-
Yağ değişimi: Yağın renk, koku ve viskozitesi düzenli olarak kontrol edilmelidir . Rutin yağ analizi (partikül sayımı, su içeriği, asit sayısı) yaptırmak, değişim zamanını belirlemeye yardımcı olur. Depo boşaltıldığında sistem içindeki tüm yağ boşaltılmalı ve gerekirse düşük viskoziteli bir yıkama yağı ile sistem temizlenmelidir . Daha sonra taze yağ, 25 mikron filtreyle süzülerek sisteme doldurulmalıdır .
Arıza Tespiti ve Giderme İçin Adım Adım Yaklaşım
Hidrolik sistemler karmaşık yapılar olduğundan arıza tespiti sistematik şekilde yapılmalıdır. Aşağıdaki adımlar, arızayı bulmayı kolaylaştırır:
-
Arıza Belirtisini Tanımlayın – Sistem yüksek ses çıkarıyor, yavaş hareket ediyor, aşırı ısınıyor veya güç kaybı mı var? Belirtileri not edin.
-
Yağ Seviyesi ve Durumunu Kontrol Edin – Yağ seviyesi düşükse tamamlayın, yağın renk ve kokusunu inceleyin. Yağ köpüklü veya süt rengindeyse su veya hava kirliliği olabilir .
-
Filtre ve Basınç Göstergelerini Kontrol Edin – Tıkalı filtreler basınç düşümüne ve kaviteleşmeye yol açar. Filtrenin basınç farkı göstergesi kırmızı ise elemanı değiştirin .
-
Hortum ve Bağlantı Kaçaklarını İnceleyin – Tüm hortumları, fittingsleri ve valf etrafındaki contaları sızıntı açısından kontrol edin . Küçük sızıntılar bile sisteme hava veya kir girmesine ve pompanın kaviteleşmesine neden olabilir.
-
Pompa Sesini Dinleyin – Pompadan gelen yüksek perdeli ıslık veya uğultu sesi kaviteleşme belirtisidir . Tıslama veya “mermer gargara” sesi aerasyonu işaret eder . Seslerin kaynağını lokalize etmek için emiş hattına vakum göstergesi bağlanarak basınç seviyesi ölçülmeli ve katalog değerleriyle kıyaslanmalıdır .
-
Sıcaklığı ve Basıncı Ölçün – Hidrolik devrede sıcaklık 60 °C’yi aşıyorsa soğutucu, termostat, valf ayarları ve yağ viskozitesi kontrol edilmeli . Sistem basıncı beklenenden düşükse pompa aşınmış veya valfler arızalı olabilir; yüksekse relief valfi yanlış ayarlanmış olabilir .
-
Basınç Testi ve Devre Şeması İncelemesi – Sistem şeması üzerinden akış yolu izlenerek basınç test noktaları belirlenir. Hata bölgesine yakın manometreler takılarak basınç dalgalanmaları incelenir. Gerekirse bileşenler teker teker devre dışı bırakılarak arızalı parça tespit edilir.
Sık Karşılaşılan Arızalar ve Nedenleri
Adım adım arıza tespiti rehberinin ardından, belirli arıza türlerine ve bunların olası nedenlerine göz atmak yararlı olacaktır. Aşağıdaki bölümde, hidrolik sistem çalışmıyor, düşük basınç, aşırı ısınan pompa, yön kontrol valfinin çalışmaması ve elektriksel arızalar gibi durumlar için en yaygın problem kaynakları listelenmiştir. Bu kontrol listesi, teknisyenlerin sorunu hızlıca daraltmasına yardımcı olur ve bakım sürecinin etkili şekilde yürütülmesini sağlar.
Türkçe
English